![Dejton je okončao rat, ali nije doneo mir 1 Dejton je okončao rat, ali nije doneo mir 1](https://www.danas.rs/wp-content/uploads/2020/11/dejtonski-sporazum-e1605953058425.jpg)
Pre tačno četvrt veka ispregovaran je Dejtonski mirovni sporazum. Sa kakvim ambicijama su različite strane stigle u Ohajo i da li je iko tu odneo pobedu? O tome u autorskom tekstu za DW piše istoričarka Mari-Žanin Čalić.
U novembru 1995. predstavnici međunarodne Kontakt grupe za BiH uspeli su da usklade interese i ciljeve tri sukobljene strane u BiH, dve susedne države Srbije i Hrvatske, i međunarodne zajednice. Nakon tri i po godine rata, oni su predstavili predloge, kompromise i ispravke – ali nisu izvršili temeljnu reviziju podele zemlje po etničkim kriterijumima.
U ratu u BiH Bošnjaci (43,5 posto stanovništva) borili su se za državu sa centralnom vladom, dok su se bosanski Srbi (31,2 posto) i bosanski Hrvati (17,4 posto) borili za srpsku odnosno hrvatsku poddržavu u okviru bosansko-hercegovačke konfederacije – i eventualno kasnije povezivanje s matičnom nacijom – susednim državama Srbijom i Hrvatskom.
U periodu od proleća 1992. do kraja 1995. sukobljene strane proterale su stotine hiljada ljudi sa područja na koja su imali pretenzije. Žrtve „etničkog čišćenja“ – odnosno prisilnog raseljavanja – postali su prvenstveno Bošnjaci. Ali i mnogi Srbi i Hrvati su sistematski proterivani.
Međunarodnim posrednicima je u pregovorima u američkoj vazdušnoj bazi u Dejtonu, Ohajo, od 1. novembra do 21. novembra 1995. samo prividno uspelo da ostvare ono što se do tada činilo nemogućim.
U mirovnom sporazumu, potpisanom u Parizu 14. decembra 1995, Bosna i Hercegovina je priznata kao država u okviru prethodnih republičkih granica, ali je podeljena na dva entiteta: Republiku Srpsku u kojoj dominiraju Srbi i Federaciju Bosne i Hercegovine, gde Hrvati i Bošnjaci dele vlast.
Iznad džungle lokalnih, regionalnih i nacionalnih vlada, parlamenata i administracija, nadvila se država BiH. Najvišu vlast u državi čini tročlano Predsedništvo u kojem su zastupljeni po jedan Bošnjak, Srbin i Hrvat.
Čija je Bosna?
Četvrt veka godina nakon završetka rata, komplikovana ustavna struktura teško može prikriti činjenicu da politička garnitura još uvek nema volje za saradnju – i da među građanima ne postoji zajedničko shvatanje države.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.