![Kako do gradova po meri ljudi? 1 Kako do gradova po meri ljudi? 1](https://www.danas.rs/wp-content/uploads/2021/05/VII014.v1.jpg)
Kad je u Novom Sadu 1980. planirano naselje Mišeluk, pojavio se koncept grada po meri čoveka, koji je u istoimenoj knjizi kasnije razradio jugoslovenski urbani sociolog Rudi Supek.
Planiranje grada po meri čoveka zahteva mišljenje na nivou celina/kvartova i prilagođavanja okruženja potrebama različitih društvenih grupa.
To je grad ljudskih dimenzija oblikovan u odnosu na čovekove potrebe. Udoban grad u kome se kretanje i svakodnevne aktivnosti obavljaju bez velikih poteškoća. Grad prijatnih ambijenta i prizora u kojima se uživa.
Bezbedan grad.
Grad koji nudi mogućnosti za socijalizaciju ali i za privatnost.
Grad očuvane životne sredine, odgovarajuće i dostupne komunalne i socijalne infrastrukture. Konačno, i najvažnije, to je grad koji omogućava dostojanstven život svakom svom stanovniku.
U Srbiji danas više od 60 odsto ljudi živi u gradovima i izvesno je da će taj procenat nastaviti da raste.
Kakvi se uslovi života stvaraju za sadašnju i buduću urbanu populaciju?
U mnogim delovima naših gradova gube se prijatni ambijenti koji nagoveštavaju prisustvo ljudskog razuma i reda, a umnožavaju oni neregulisani, neuredni i haotični.
Gradski prostor gubi čitljvost i proizvodi zbunjenost i haotičnost kombinacijom oblika, boja, tipova, izgleda i visina zgrada.
Izostanak reda i javnog nadzora vodi narušavanju dostignutog nivoa kulture korišćenja prostora.
Mnogobrojni su primeri zloupotrebe i uzurpacije trotoara (parkiranje, zaustavljanje ili naprosto vožnja), nepropisno odlaganje otpada, nelegalno prisvajanje i ograđivanje javnih prostora i kolektivnih prostorija u zgradama, a nelegalna nadogradnja postaje uobičajeni deo urbane svakodnevice.
Normalizacijom ovakvih praksi gubi se razlika između javnog i privatnog prostora, što gradskom životu daje anti-urbana obeležja.
Ugrožena je i sama urbanost, kao ponašanje koje odlikuje dijalog, tolerancija i otvorenost, kako u svakodnevnim odnosima ljudi, tako i u komunikaciji između građana i gradskih institucija.
Narušavanje životne sredine sastavni je deo slabog javnog nadzora i opšte nebrige za prostor i javno dobro.
Još uvek ne znamo koliko su naši gradovi izgubili zelenih i drugih javnih prostora, ali porast urbanog nemira i ekološkog aktivizma mogu da govore o razmerama ovog procesa.
Izgubljen je i dobar deo graditeljskog nasleđa sa simboličkim funkcijama značajnim za kolektivnu memoriju, identitet i koheziju.
Kvartovi građeni za vreme socijalizma – takozvane betonske spavaonice poput Novog Beograda ili Limana u Novom Sadu – koji su u literaturi slovili za izraz nehumane arhitekture, danas se pokazuju kao lokacije sa zadovoljavajućim kvalitetom života ali i mesta artikulisanja otpora urbanim politikama koje ga narušavaju.
Mnogo je primera velikih i razvijenih gradova u svetu koji su uspešno sačuvali svoju humanu dimenziju.
Za to je neophodno uspostavljanje elementarne brige za prostor najpre onih koji o gradovima odlučuju, potom onih koji ih profesionalno planiraju, a onda i onih koji ih svakodnevno koriste.
Kad se sinergija između vlasti, profesionalaca i građana izgubi, talas promena u pravcu humanijeg urbanog razvoja najčešće kreće od politički organizovanih građana, što nam pokazuju skorija iskustva iz našeg regiona.
Gradski problemi nisu samo komunalni i izolovani pa se ne mogu rešiti tehničko-menadžerskim pristupom niti pojedinačnim akcijama.
Oni su politički problemi za čije je rešavanje neophodna nova razvojna vizija, zainteresovanost građana, umrežavanje različitih aktera na nacionalnom nivou kao i dublja politička konfrontacija sa režimima koji su zanemarivanjem javnog interesa urušili sve dobrobiti koje bi gradski način života trebalo da pruža.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.