![Sećanje na Užičane koji su, 1941. godine, stradali u partizanskoj Fabrici oružja i municije 1 Sećanje na Užičane koji su, 1941. godine, stradali u partizanskoj Fabrici oružja i municije 1](https://www.danas.rs/wp-content/uploads/2022/11/Radnici-partizanske-Fabrike-oruzja-i-municije-Foto-Narodni-muzej-Uzice-e1669129773254-1000x560.jpg)
Na današnji dan, 1941. godine, u eksploziji u partizanskoj Fabrici oružja i municije u Užicu, poginulo je oko 120 Užičana, od kojih je poznato 111 imena – 62 civila i 49 radnika te fabrike.
Sa pomena nastradalima, koji je organizovao Narodni muzej Užice, poručeno je da se te žrtve ne smeju zaboraviti i da im dugujemo sećanje i poštovanje.
Na spomenik poginulima su položeni venci i cveće, užički gimnazijalci su čitali delove iz knjige „Užice sa vranama“ Ljubomira Simovića, a sveštenici SPC su služili parastos.
Pomenu su prisustvovali potomci i prijatelji poginulih, predstavici lokalne vlasti, Vojske Srbije, fabrike Prvi partizan, SUBNOR, Udruženja potomaka ratnika u ratovima 1804-1918. „Major Kosta Todorović“, Udruženja veterana i ratnih invalida ratova od 1990. do 1999., Udruženja vojnih penzionera, Društva istoričara Užica, SUBNOR-a, odbora SPS i Komunista Užica i drugi građani.
![Sećanje na Užičane koji su, 1941. godine, stradali u partizanskoj Fabrici oružja i municije 2 Sećanje na Užičane koji su, 1941. godine, stradali u partizanskoj Fabrici oružja i municije 2](https://www.danas.rs/wp-content/uploads/2022/11/Fabrika-municije-i-oruzja-u-Uzicu-Foto-Nenad-Kovacevic-300x189.jpg)
U predratnoj Fabrici oružja i municije u Krčagovu, jedinoj u tadašnjoj okupiranoj Evropi, proizvodnja je organizovana po uspostavljanju Užičke republike, 24. septembra 1941. godine.
Deo mašina i alatnica su preseljeni iz Krčagova u podzemne prostorije, koje su izgrađene uoči Drugog svetskog rata za potrebe trezora Narodne banke tadašnje Kraljevine Jugoslavije, a koje se nalaze u sadašnjem kompleksu Narodnog muzeja Užice, gde je bilo i sedište partizanskih snaga na čelu sa Josipom Brozom Titom, u vreme Užičke republike.
Fabrika je radila do 22. novembra 1941. godine, kada se dogodila eksplozija.
![Sećanje na Užičane koji su, 1941. godine, stradali u partizanskoj Fabrici oružja i municije 3 Sećanje na Užičane koji su, 1941. godine, stradali u partizanskoj Fabrici oružja i municije 3](https://www.danas.rs/wp-content/uploads/2022/11/Foto-Narodni-muzej-Uzice-2-300x190.jpg)
Goran Novaković, istoričar i viši kustos Muzeja, objasnio je da je od radnika te fabrike formirana Puškarska četa, koja je bila u sastavu Radničkog bataljona, odnosno Užičkog partizanskog odreda.
„U poprečnim delu tunela oko 15 časova, 22. novembra 1941 godine, dogodila se snažna eksplozija, koja se širila na oba tunela i, u talasima, trajala je sve do sledećeg dana“, kazao je istoričar.
Pokušaji spasavanja radnika i građana zatečenih u skloništu od bombardovanja nemačke avijacije, dodao je, nisu uspeli.
![Sećanje na Užičane koji su, 1941. godine, stradali u partizanskoj Fabrici oružja i municije 4 Sećanje na Užičane koji su, 1941. godine, stradali u partizanskoj Fabrici oružja i municije 4](https://www.danas.rs/wp-content/uploads/2022/11/Foto-Narodni-muzej-Uzice-3-300x192.jpg)
„Naša dužnost je da pamtimo njihovo stradanje i doprinos pobedi nad okupatorom. Zato smo i danas ovde da se poklonimo njihovim senima”, poručio je Novaković.
I Ratko Trmčić, gradski većnik, istakao je da se ne smeju zaboraviti žrtve eksplozije.
„Svako ko poseti mesto njihovog stradanja i zamisli strašne slike ljudi koji su bili ovde, zbog radne obaveze ili da bi se sakrili od bombi, ponese osećaj da su oni još uvek tu, u ovim hladnim tunelima koji su nemi svedoci njihovih poslednjih trenutaka“, kazao je većnik.
![Sećanje na Užičane koji su, 1941. godine, stradali u partizanskoj Fabrici oružja i municije 5 Sećanje na Užičane koji su, 1941. godine, stradali u partizanskoj Fabrici oružja i municije 5](https://www.danas.rs/wp-content/uploads/2022/11/Foto-Narodni-muzej-Uzice-1-300x182.jpg)
Dodao je da stradalima „dugujemo sećanje i poštovanje u ime otetih života, prekinutih snova i sahranjenih nada da će dočekati dane mira i potpune slobode u svom gradu”.
Spomenik od pušaka
Osim dokumenata, fotografija, natpisa i drugih eksponata, u prostoru nekadašnje partizanske fabrike se nalazi i spomenik, koji je posvećen poginuli,a. Spomeničku kompoziciju, vajara Nebojše Mitrića, čine ostaci oružja i municije koji su ostali posle ekslpozije.
Više vesti iz ovog grada čitajte na posebnom linku.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.